Liselilerin Paris’te başlayan isyanı, Lille, Saint-Denis, Rennes, Venissieux kentleri de dahil olmak üzere ülke genelinde sürüyor.
Fransa’da lise öğrencilerinin eğitim koşullarının kötüleşmesi, bütçe kesintileri ve hükümetin gençlere yönelik politikalarına karşı isyanı 25 Eylül’de Paris’in güneydoğusundaki Créteil bölgesinde başladı. Saint-Exupéry Lisesi’ndeki eylemde öğrenciler okul girişini barikatlarla kapatarak dersleri durdurdu. İlk blokajın ardından eylemler kısa sürede bölgedeki diğer liselere yayıldı.
“Devlet okullarımıza önem vermek yerine polise öldürme ruhsatı verdi”
Saint-Exupéry Lisesi’nde öğretmenlerin iş bırakmasıyla büyüyen protestolar, Val-d’Oise’daki Sarcelles liselerinde öğrencilerin okul girişlerini kapatmasıyla daha görünür hale geldi. Polis çatışmaların en yoğun yaşandığı yerlerden biri de Sarcelles oldu. Sarcelles’de okul girişlerini bloke eden öğrenciler, hükümetin kaynakları eğitim yerine askeri ve güvenlik harcamalarına yönlendirdiğini söyleyerek savaş politikaların eğitimdeki izdüşümünü öne çıkardı. Öğrenciler, “Devlet okullarımıza önem vermek yerine polise öldürme ruhsatı verdi” sözleriyle hükümetin politikalarına tepki gösterdi.
Banliyö liselerinin ortak mobilizasyonu
Saint-Denis çevresindeki liselerde de öğrenciler blokaj hazırlıklarına başladı. Paul Éluard Lisesi’nde öğrenciler sosyal medya üzerinden sabah erken saatlerde barikat kurulacağını duyururken, Montreuil’deki Jean Jaurès Lisesi’nde bildiriler dağıtıldı. Créteil’deki Léon Blum Lisesi öğrencileri de eylem kararı aldı.
Eylemler Gonesse banliyösüne de yayılırken, hareket giderek banliyö liselerinin ortak mobilizasyonuna dönüşüyor. Öğrenciler, okullardaki sağlıksız ve bakımsız koşullara dikkat çekerek, “en iyi koşullarda eğitim için gerekli kaynakların” sağlanmasını istiyor.
Öğretmenler de isyana katıldı
Lise öğrencilerinin başlattığı protestolar, öğretmenlerin katılımıyla daha geniş bir harekete dönüştü. Öğretmenlerin bu gün kamu emekçileri grevine yoğun katılımyla grev özellikle liselerde etkili oldu.
Eylemlere yönelik polis müdahalelerinde sekiz öğretmen ve okul personelinin yaralandığı belirtilirken, Saint-Denis ve Montreuil çevresindeki bazı liselerde öğretmenler dersleri geç başlattı ve gözetim görevlerini reddetti. Öğretmenler ayrıca okul yönetimlerine bütçe krizine ilişkin ortak dosyalar sundu.
Sarcelles’de polis müdahalesinin yoğunlaştığı saatlerde bazı öğretmenler okul girişlerinde öğrencilerle birlikte yerini aldı.
Saint-Denis’teki Paul Éluard Lisesi’nde öğretmenler ve eğitim destek personeli (AED) de öğrencilerin blokajlarına destek vermek amacıyla greve çıktı. Eğitimciler, “Öğrencilerimizi serbest bırakın” sloganıyla polis müdahalelerine ve hükümetin güvenlik merkezli yaklaşımına tepki gösterdi.
Ekonomik ve siyasal talepler
Avrupa genelinde olduğu gibi isyanın arkasında eğitimdeki yapısal sorunlar bulunuyor. Yemekhane ücretlerinin artması, burs olanaklarının daraltılması ve üniversiteye geçiş sisteminin giderek daha seçici hale gelmesi gençlerdeki “geleceksizlik” duygusunu derinleştiriyor.
Bunlara, sınıfların aşırı kalabalık olması ve öğretmen eksikliği, ders materyallerinin yetersizliği ve bütçe kesintileri eklendiğinde öğrenciler ve öğretmenler, eğitim için kullanılması gereken kaynakların güvenlik kameraları ve denetim sistemlerine aktarılmasına da tepki gösteriyor.
Polis saldırısı ve gözaltılar
Fransa İçişleri ve Eğitim bakanlıkları, liselerin tamamen bloke edilmesi ve şiddet olaylarının yaşanması durumunda polisin müdahale edeceğini daha önce duyurdu.
Öğrenciler ise eylemlerin başlangıcında polisle konuşmaya ve gerginliği azaltmaya çalıştıklarını ancak buna rağmen müdahaleyle karşılaştıklarını belirtiyor.
Polis eylemlere göz yaşartıcı gazla müdahale ederken, öğrenciler gözaltına alındı. Öğrenciler de gözaltına alınan arkadaşları için karakol önünde dayanışma eylemleri gerçekleştirdi.
Ivry Sur Seine’de polis saldırısı
Polis müdahalelerinin yaşandığı bir diğer yer ise Ivry-sur-Seine oldu.
Aktarılan bilgilere göre polis, bir gencin yere düşen telefonunu almak istemesini “tehdit” olarak değerlendirerek BAC (Brigade Anti-Criminalité) ekiplerini çağırdı. Kısa süre içerisinde bölgeye gelen polisler göz yaşartıcı gaz kullandı.
Gazdan çocukların ve annelerin de etkilendiği, gençlerin küçük çocukları bölgeden uzaklaştırmaya çalıştığı belirtildi. Müdahale sırasında bir kadının polis tarafından copla vurulduğu ve bayılmasının ardından hastaneye kaldırıldığı aktarıldı.
Polise öldürme yetkisi eylemlerin baş gündemlerinden
Lise eylemlerinin önemli gündemlerinden biri de Fransa’da polislerin silah kullanımına ilişkin düzenlemeler oldu.
Öğrenciler ve öğretmenler, son dönemde Fransa genelinde “permis de tuer” (öldürme yetkisi) sloganıyla protesto edilen ve polislerin ölümcül güç kullanımına ilişkin hukuki korumaları genişletmeyi öngören düzenlemeye tepki gösteriyor.
Düzenlemeye karşı çıkanlar, polislerin ölümcül güç kullandığı olaylarda “meşru müdafaa varsayımı” getirilmesinin cezasızlığı artıracağını ve özellikle banliyölerde yaşayan gençleri doğrudan etkileyeceğini savunuyor.
Paul Éluard Lisesi’ndeki öğretmenler de söz konusu düzenlemeye tepki göstererek, “Aşırı sağın hayalini Macroncular gerçekleştirdi” ifadelerini kullandı. Öğretmenler, düzenlemenin kabul edilmesi halinde polis tarafından öldürülen kişilerin ailelerinin adalet arayışının daha da zorlaşacağını belirtti.
“Güvenlik“ politikalarına tepki
Öğrencilerin bir diğer itirazı da okulların ve çevrelerinin giderek daha fazla güvenlik politikalarının konusu haline getirilmesine yönelik.
Öğrenciler, eğitim araçlarına ayrılması gereken yüz binlerce euronun güvenlik kameralarına ve polis denetimine harcandığını belirtiyor. Liselerde cep telefonu kullanımının sınırlandırılmasına yönelik uygulamalar da öğrencilerin tepki gösterdiği başlıklar arasında bulunuyor.
Polis saldırıları, 164 kişinin gözaltına alınması 12 lise öğrencisi ve 8 eğitim çalışanının yaralanmasına rağmen lise öğrencileri eylemlerini sürdürme kararı aldı.
Créteil, Saint-Denis, Montreuil ve Sarcelles’de yeni blokajların gerçekleştirilmesi beklenirken, öğrenciler talepleri karşılanana kadar eylemlerine devam edeceklerini açıkladı